Όταν αναφέρεται ο Σπαρτιατικός στρατός, έρχονται στο μυαλό εικόνες από τάξεις οπλιτών άριστα παρατεταγμένες σε κάποια πεδιάδα. Όμως η αρχαία Λακωνία είχε και ακτογραμμή η οποία έχριζε υπεράσπισης. Οι ανατολικές ακτές, βραχώδεις και τραχείς, δεν προσφέρονταν για εχθρικές αποβάσεις, αλλά οι νότιες ακτές κοντά στις πόλεις του Έλους και του Γυθείου έπρεπε να προστατευτούν. Μπορούμε μόνο να υποθέσουμε για το αν οι Σπαρτιάτες χρησιμοποιούσαν ελαφρά σκάφη (ημιολίες) για περιπολία στις νότιες ακτογραμμές τους και για την προστασία των αλιέων τους από εχθρικούς επιδρομείς κατά την Αρχαϊκή περίοδο. Τα σκάφη αυτά πιθανώς είχαν πλήρωμα που απαρτιζόταν από ελαφρά οπλισμένους στρατιώτες ή ακόμα και οπλίτες.
Βέβαια η συμμαχία με τους Κορίνθιους και η υποστήριξη των Αιγινητών και των Μεγαρέων κατά των Αθηναίων ήταν ένας έμμεσος τρόπος προστασίας των ακτών τους. Τα πράγματα άλλαξαν μετά τους Μεσσηνιακούς πολέμους. Ο Πλούταρχος και ο Παυσανίας αναφέρουν τις τιμές που δέχθηκε ο Σπαρτιάτης βασιλιάς Θεόπομπος, από τους Πύλιους και άλλους παραθαλάσσιους Μεσσηνείς. Οι Σπαρτιάτες, πολύ σοφά, ενέταξαν τους παραθαλάσσιους Μεσσηνείς στις τάξεις των Περιοίκων. Με αυτόν τον τρόπο απέκτησαν έμπειρους ναύτες και σκάφη στα οποία θα μπορούσαν να επιβιβάσουν τους οπλίτες τους ως πεζοναύτες.
 |
Ο Σπαρτιατικός στόλος δεν ήταν σημαντικός σε σχέση με το στόλο των Κορινθίων ή των Αιγινητών ή αργότερα των Αθηναίων. Ο Ηρόδοτος αναφέρει 10 πλοία στη Σαλαμίνα. Οι Σπαρτιάτες αντιμετώπιζαν τα Ιωνικά και Κυπριακά τμήματα του Περσικού στόλου. Κάποιοι από τους αντιπάλους τους δεν ενεπλάκησαν στη μάχη, με αποτέλεσμα τις κατηγορίες των Φοινίκων για προδοσία, αλλά κάποιοι πολέμησαν σθεναρά μόνο όμως για να καταστραφούν ανηλεώς από τους Σπαρτιάτες, τους οποίους δεν ενδιέφερε η τύχη αυτών που εκλάμβαναν ως προδότες των Ελλήνων.
‘Άλλα Σπαρτιατικά αποσπάσματα διακρίθηκαν υπηρετώντας με τον στόλο της Δήλειας συμμαχίας στη Μυκάλη. Σπαρτιάτες αξιωματικοί υπηρέτησαν ως στρατιωτικοί σύμβουλοι των συμμάχων πεζοναυτών κατά τις επιχειρήσεις στις Θρακικές ακτές με τον Παυσανία, όπου η αυστηρή τους πειθαρχία προκαλούσε την αντιπάθεια των πληρωμάτων. Μετά την ανάκληση του Παυσανία, ο στόλος και η υπηρεσία των πεζοναυτών παραμελήθηκε. Συνέβαλαν βέβαια σ’ αυτό το γεγονός ότι οι ναυτικοί εξοπλισμοί απαιτούσαν δαπανηρή συντήρηση καθώς και η απροθυμία των Σπαρτιατών για μακρινές εκστρατείες. |
 |
Οι συνεχείς παραθαλάσσιες επιδρομές των Αθηναίων κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο ήταν ένα πλήγμα για τους Σπαρτιάτες που στερούνταν των μέσων για την αποτελεσματική υπεράσπιση τους. Ο Σπαρτιάτης ναύαρχος Κνήμος αποπειράθηκε να επιδράμει στην Σαλαμίνα με την βοήθεια των Μεγαρέων συμμάχων του, άλλα η ακαταλληλότητα των Μεγαρεικών πλοίων οδήγησε στην αποτυχία της αποστολής. Ως αντίποινα οι Αθηναίοι κατέστρεψαν το μεγαλύτερο μέρος του Σπαρτιατικού στόλου στο αγκυροβόλιο του Γυθείου με μια παράτολμη επιδρομή. Η απώλεια αυτή έγινε αισθητή στη Σφακτηρία όπου η ανικανότητα των Σπαρτιατών να συντονιστούν με τους συμμάχους τους έτσι ώστε να εκτελέσουν μια αμφίβια επιχείρηση, κατέληξε στην καταστροφή της μόρας της Πύλου.
Οι Σπαρτιάτες, συγκλονισμένοι από τα γεγονότα, πήραν δραστικά μέτρα για την αποκατάσταση των ζημιών. Έδωσαν άσυλο στους Αιγινήτες, που είχαν εκδιωχθεί από τους Αθηναίους, εγκαθιστώντας τους στη Θυρέα, ελπίζοντας ίσως να χρησιμοποιήσουν τις ναυτικές τους γνώσεις. Οι παρεμβάσεις τους στη Σικελία έφεραν την βοήθεια των έμπειρων Συρακουσίων και ακολουθώντας την συμβουλή του Αλκιβιάδη, έφτιαξαν ξανά τον στόλο τους με Περσικό χρυσό. Με τα ίδια χρήματα προσέλαβαν έμπειρους ναυτικούς που προερχόταν είτε από συμμάχους τους είτε από ουδέτερες πόλεις. Αφού πεισματικά υπέστησαν ήττες, κατά την διάρκεια των οποίων έχασαν τον ναύαρχο Μίνδαρο, έστειλαν τον ικανότερο διοικητή τους, τον Λύσσανδρο, για να τον αντικαταστήσει. Ο Λύσσανδρος με μια, αριστοτεχνικά εκτελεσμένη, αιφνιδιαστική επίθεση αφάνισε τον Αθηναϊκό στόλο στους Αιγός Ποταμούς, εξασφαλίζοντας την νίκη για την Σπάρτη. Κατά μια περίεργη τροπή της μοίρας, ήταν οι πεζοναύτες, και όχι οι διάσημοι Σπαρτιάτες οπλίτες, αυτοί που χάρισαν τέτοια νίκη στην Λακεδαίμονα.
Οι Σπαρτιάτες πεζοναύτες πιθανώς στρατολογούνταν από τις παράκτιες περιοχές της Πύλου και του Έλους, και έφεραν τα εμβλήματα της λεοπάρδαλης και του ταύρου. Βέβαια οπλίτες άλλων μονάδων και περιοχών δεν αποκλείονταν. Το βασιλικό ηλιακό σύμβολο και τα Δόκανα της βασιλικής φρουράς εμφανίζονταν επίσης όταν ο βασιλιάς ήταν παρών με το στόλο. Άλλοι ναύαρχοι από την φυλή των Αιγηδών, μπορούσαν να φέρουν το συσπειρωμένο οφι. Κατά το τέλος του 4ου αιώνα π.Χ. άρχιζε να εμφανίζεται το Λάμδα, το μονόγραμμα δηλαδή της πόλης.
Ο στρατός και ο στόλος πέφτουν στην αφάνεια από το τέλος του 4ου αι. Π.Χ. Μια σύντομη περίοδος αναλαμπής για τό στόλο είνα η περίοδοε του Νάβιος ο οποίος τελικά υπκύπτει στους Ρωμαίους και τους Αιτωλούς και ο Σπαρτιατικός στόλος καθώς και οι πεζοναύτες περνούν οριστικά στην Ιστορία
|
